Wanneer is mijn onderneming strafrechtelijk verantwoordelijk?

Met een onderneming ben je niet alleen maar aansprakelijk op grond van het ondernemingsrecht. Strafrechtelijk kan jij, maar ook jouw onderneming ook verantwoordelijk worden gehouden. Het zit zelfs zo dat je verantwoordelijk kan zijn voor een gedraging die je niet zelf hebt gepleegd. Dit verschijnsel is bekend als functioneel daderschap. Functioneel daderschap werkt bij natuurlijke personen anders dan bij rechtspersonen. Sommige ondernemingen vallen onder de categorie natuurlijke personen en sommige onder de categorie rechtspersonen. Bijvoorbeeld een eenmanszaak en een vennootschap onder firma zijn natuurlijke personen. Een besloten- of naamloze vennootschap zijn rechtspersonen. Wanneer jij of jouw onderneming strafrechtelijk verantwoordelijk bent, zal ik je hieronder uitleggen.

Functioneel daderschap van natuurlijke personen

Stel je hebt een eenmanszaak. Je hebt een werknemer en deze werknemer begaat een strafbaar feit gedurende werkomstandigheden. Aan wie wordt dit strafbare feit dan toegerekend? Wanneer draag jij als eigenaar van de eenmanszaak verantwoording? Wanneer is de werknemer voor zijn eigen gedraging strafrechtelijk verantwoordelijk? Om de gedraging van een werknemer toe te rekenen aan de eigenaar van de eenmanszaak, moet aan drie vereisten worden voldaan.

Vereisten voor natuurlijke personen

Ten eerste moet je als eigenaar van de eenmanszaak de mogelijkheid hebben om in te kunnen grijpen tijdens het handelen van de werknemer.

Ten tweede moet je als eigenaar de gedraging aanvaarden, je kan de gedraging actief aanvaarden. Dan help je mee met het bewerkstelligen. Je kan de gedraging ook passief aanvaarden. Wanneer je dit doet help je niet mee om de gedraging te vervullen, maar heb je ook niet je best gedaan om te zorgen dat de gedraging niet intreedt.

Als laatste moet jouw werknemer schuld hebben aan de gedraging. Deze schuld speelt dan uiteindelijk door op jou als eigenaar van de eenmanszaak. Probeer dus zo’n situaties te voorkomen door altijd goed op de hoogte te zijn van wat je werknemers doen.

Functioneel daderschap van rechtspersonen

Ben je eigenaar van bijvoorbeeld een besloten vennootschap? Dan ben je eigenaar van een rechtspersoon. Ook een rechtspersoon kan strafbare feiten begaan. Om een gedraging te kunnen toerekenen aan een rechtspersoon moet weer aan een drietal eisen worden voldaan.

Vereisten voor rechtspersonen

Ten eerste moet het wel gaan om een rechtspersoon in de zin van het strafrecht. Dit is een redelijk ruim vereiste, dus hier is vrij snel aan voldaan.

Ten tweede moet de gedraging wel ‘redelijkerwijs’ toerekenbaar zijn aan de vennootschap. Dit klinkt (vind ik in ieder geval) best wel vaag. De persoon die de gedraging heeft gepleegd moet dit vanuit een dienstbetrekking hebben gedaan. Als een persoon iets uit naam van de vennootschap doet, telt dit ook. Ook moet de gedraging bij de normale bedrijfsvoering van de vennootschap horen. Dus het moet niet zo zijn dat iemand een taart met vergif heeft bezorgd en vervolgens zegt dat dit uit naam van een muziekbedrijf is. Ook moet de gedraging nuttig zijn voor de vennootschap. Het laatste punt dat wordt genoemd om dit vereiste te verduidelijken is of de vennootschap beschikt over zeggenschap over de gedraging. Wanneer de vennootschap zeggenschap heeft over de gedraging, wordt verwacht dat de vennootschap met een redelijke zorg de gedraging probeert te voorkomen.

Als laatste geldt ook weer dat er minstens schuld, of misschien zelfs opzet in het spel is vereist.

Conclusie

Het is dus altijd erg belangrijk dat je ervan op de hoogte bent wat jouw werknemers doen. Voor je het weet ben je strafrechtelijke verantwoordelijk voor een gedraging die jij niet zelf hebt gepleegd. Hiervoor moeten wel een aantal vereisten vervuld zijn. Zodra deze vereisten zijn vervuld, kunnen er ingrijpende strafrechtelijke gevolgen volgen. Een goede en open werksfeer in jouw onderneming zal dit hopelijk grotendeels kunnen voorkomen!


Reni van den Hurk

Reni van den Hurk is een student-docent in verschillende rechtsgebieden. In het verleden heeft zij ervaring opgedaan als juridisch medewerkster van een rechtswinkel.

Deel dit artikel

Share on facebook
Deel op Facebook
Share on twitter
Deel op Twitter
Share on linkedin
Deel op LinkedIn
Share on whatsapp
Deel via WhatsApp